Hemelrijkse Waard

De Hemelrijkse Waard is grootschalig heringericht van landbouw- naar natuurgebied. Daarbij is een drie kilometer lange geul langs de Maas en een aantal nieuwe plassen aangelegd. De Maas, die ooit werd rechtgetrokken, heeft in het gebied weer de ruimte gekregen. Door de dynamiek van de rivier verandert het landschap bijna dagelijks. Daardoor is hier prachtige, dynamische riviernatuur te vinden. Drager van het herinrichtingsplan voor dit gebied was de winning van klei.

Van tijdelijk kleidepot naar riviermoeras

Natuurgebied Hemelrijkse Waard in Lithoijen werd in 2017 opgeleverd en geopend. In november 2022 hebben we samen met Natuurmonumenten de plannen gepresenteerd om in het laatste deelgebied moeras te ontwikkelen door oppervlakkige kleiwinning.

Dit deelgebied was in gebruik als tijdelijk kleidepot. In april 2026 is het slotstuk van de Hemelrijkse Waard ook opgeleverd. Door oppervlakkige kleiwinning over een oppervlakte van circa vier hectare is ondiep water ontstaan dat aansluit op de bestaande geulen. Omstandigheden die een ideale basis voor een geïsoleerd riviermoeras vormen. In totaal is zes hectare heringericht, met ruimte voor moeras, struwelen en bloemrijk grasland.

Totaal 230 hectare nieuwe riviernatuur

Met de afronding van het slotstuk (de herinrichting van het tijdelijke depot) is een aaneengesloten natuurgebied ontstaan van maar liefst 230 hectare.

Kleiwinning als drager

Een groot deel van het oppervlak van het plangebied is ingericht door kleiwinning. Daar heeft onze dochteronderneming Delgromij een bijdrage aan geleverd. De klei is vervoerd naar steenfabrieken, waar er dakpannen en bakstenen van zijn gemaakt. Een ander deel van de gewonnen klei is gebruikt voor dijkversterkingen. De opbrengsten van deze kleiwinning gebruikt Natuurmonumenten (eigenaar van het gebied) voor natuurontwikkeling langs de Maas.

Basis voor natuurontwikkeling

Het afgraven van klei heeft een optimale basis gelegd voor natuurontwikkeling in het gebied. Kleigrond is over het algemeen voedselrijk. Dat betekent dat er snel grassen groeien, waardoor andere planten geen kans krijgen om te groeien. Door de klei weg te halen, ontstaat er een meer gevarieerde en voedselarme uitgangssituatie voor de ontwikkeling van allerlei plantensoorten.

Hoogwaterveiligheid en waterkwaliteit

Met de nieuwe inrichting wordt er ook een bijdrage geleverd aan de hoogwaterveiligheid. Door het afgraven van het gebied en de aanleg van de nevengeul die ook door kleiwinning is gerealiseerd, heeft de Maas bij hoogwater meer ruimte. Ook krijgt door de komst van de nevengeul en de beek het waterleven weer een kans zich hier te ontwikkelen, dat weer goed is voor de waterkwaliteit.

Title

Een weelde aan natuur

Text

De natuur is er nog volop in ontwikkeling, maar er is toch al een weelde aan natuur te vinden. Kamille en verschillende distelsoorten geven het landschap kleur. Aan de oevers bloeien kattenstaart, het harig wilgenroosje en de watermunt; een heerlijk geurend plantje. In het open landschap kun je ook dassen, bevers, reeën en hazen zien. Net als vogels als de aalscholver, ijsvogel, en vele anderen. Vanaf de uitkijktoren kun je van het gebied genieten. Ook kun je over een vlonderpad door het gebied wandelen.

Hemelrijkse Waard afronding klei-ontgraving

Ontgraven tijdelijk kleidepot

Ook bij het ontgraven van het tijdelijke kleidepot in 2026 is de vrijkomende keramische klei vooral per schip vervoerd naar steenfabrieken in de regio. Door oppervlakkige kleiwinning is riviermoeras en ondiep water ontwikkeld. De natuur in de Hemelrijkse Waard krijgt hierdoor nog meer ruimte.

Een deel van de klei in het tijdelijke kleidepot is bestemd voor de aangrenzende dijkversterking vanuit het project Meanderende Maas. Door deze werkwijze kunnen we dit gedeelte van de dijkversterking met gebiedseigen grond realiseren. Hierdoor ontstaat zo min mogelijk overlast voor de omgeving.

Luchtfoto: klei-ontgraving tijdelijk depot in april 2026

Info ontgraving tijdelijk depot (nieuwsbrief nov. 2022)

Meer weten?

Paragraphs